W aktualnym stanie prawnym brak jest ogólnej definicji pojęcia oddziału przedsiębiorstwa spółki. Termin ten sprecyzowano jedynie w odniesieniu do przedsiębiorców zagranicznych, którzy mogą prowadzić swoją działalność na terenie Polski.  Właśnie za pośrednictwem oddziałów. Przyjmuje się, że za oddział przedsiębiorstwa spółki należy rozumieć wyraźnie wyodrębnioną organizacyjnie część działalności danego przedsiębiorcy. Może ona posiadać własną klientelę oraz określoną przez przedsiębiorcę macierzystego samodzielność. Pamiętać przy tym należy, że status przedsiębiorcy posiada wyłącznie ten podmiot, który oddział utworzył, zaś działalność prowadzona w oddziale ma względem niego charakter zależny. Działanie oddziału przedsiębiorstwa spółki powoduje powstawanie praw i obowiązków bezpośrednio po stronie przedsiębiorcy głównego, nie zaś samego oddziału, jako jego wyodrębnionej struktury.

Utworzenie oddziału przedsiębiorstwa spółki

Utworzenie oddziału przedsiębiorstwa spółki wiąże się w pierwszej kolejności z podjęciem przez organ uprawniony do jej reprezentacji stosownej uchwały. Powinna ona określać firmę (nazwę) oddziału i dokładny jego adres. W uchwale warto wskazać osobę upoważnioną do prowadzenia spraw oddziału i jego reprezentowania. Można też wyszczególnić składniki majątku, które oddziałowi zostaną przekazane w zarząd. Przepisy prawa nakładają na przedsiębiorcę wpisanego do rejestru KRS obowiązek zgłoszenia faktu utworzenia oddziału. Przedmiotowe zgłoszenie ma charakter jedynie deklaratywny, co znaczy, że nie wpływa ono na ważność samego wyodrębnienia oddziału.

Reprezentacja oddziału przedsiębiorstwa spółki

Jak wskazano na wstępie, oddział przedsiębiorstwa spółki nie jest odrębnym od samej spółki macierzystej podmiotem prawa, choć istnieją w tej materii wyjątki. Dotyczy to na przekład regulacji prawa pracy, na gruncie której oddział przedsiębiorstwa spółki może zostać uznany za samodzielnego pracodawcę. Co do zasady jednak wyodrębnienie oddziału ma charakter jedynie faktyczny, organizujący działalność gospodarczą prowadzoną przez przedsiębiorcę macierzystego. Tym samym, kompetencją do reprezentowania oddziału w stosunkach zewnętrznych (z osobami trzecimi) dysponuje zarząd samej głównej spółki. Istnieje jednakże możliwość upoważnienia konkretnej osoby lub osób działających w oddziale do jego reprezentowania. Powyższe rozwiązanie  może wiązać się z udzieleniem prokury oddziałowej. To jest umocowania do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa oddziału.

Podatkowe aspekty dotyczące oddziału przedsiębiorstwa spółki

W sytuacji samodzielnego zatrudniania przez oddział pracowników, zgodnie z ustawą o ewidencji podatkowej powinien on dysponować odrębnym od spółki macierzystej NIP-em. W zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) jego podatnikiem pozostaje nadal spółka główna. Istnieje jednakże obowiązek składania do urzędu skarbowego stosownych informacji dotyczących osiąganych przez oddział przychodów. Oddziały przedsiębiorstwa spółki nie posiadają również statusu podatnika podatku VAT, tym samym faktury wystawiane dla kontrahentów oddziału powinny zawierać dane identyfikujące spółkę macierzystą. Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości oddziały przedsiębiorstwa spółki mogą prowadzić odrębną księgowość i sporządzać samodzielne sprawozdania finansowe. Takie rozwiązanie nie jest jednakże obligatoryjne.

Podsumowanie

Wyodrębnienie oddziału przedsiębiorstwa spółki ma co do zasady charakter organizacyjno-techniczny. Wiąże się jednakże z koniecznością zgłoszenia utworzenia oddziału w rejestrze przedsiębiorców KRS. Sposób reprezentacji oddziału jest identyczny ze sposobem reprezentacji przedsiębiorcy macierzystego. Istnieje jednakże możliwość umocowania do reprezentacji oddziału osób trzecich. Na gruncie prawa podatkowego oddział co do zasady nie posiada podmiotowości. Może jednakże prowadzić osobną od spółki głównej księgowość, a w przypadku samodzielnego zatrudniania pracowników powinien posiadać swój własny NIP.